Dit interview vormt het enige afwijkende hoofdstuk in een bundel, The House of Islam, waarin "de argumenten tegen het onderscheid tussen islam en islamisme" worden gepresenteerd. Het vormt het eerste nummer van het Ideological Defense Institute Journal. Danny Burmawi, de interviewer, is de oprichter en uitvoerend directeur van het Ideological Defense Institute.
Het hoofdstuk bevat ook een reactie van broeder Rachid. Het is beschikbaar in de bijgevoegde PDF.
Danny Burmawi: Vorig jaar, toen we elkaar voor het eerst ontmoetten, vroeg ik u waarom u consequent de term "islamisme" gebruikt in plaats van "islam." U antwoordde deels dat het hele debat over islam/islamisme uiteindelijk neerkomt op twee fundamentele vragen: de vraag die sceptici van islamisme als concept stellen: "Was Mohammed een moslim of een islamist?"; en de vraag die voorstanders van dit concept stellen: "Als je moslims die de islam willen hervormen in de steek laat, hoe ga je dan het islamisme bestrijden?" Kunt u even verduidelijken en verder uitwerken wat u hiermee bedoelde?
Daniel Pipes: "Was Mohammed een moslim of een islamist?" De stichter van de islam was een gewone moslim, geen islamist. Het islamisme, een totalitaire ideologie, ontstond een eeuw geleden in het kielzog van het fascisme in Italië en het communisme in de Sovjet-Unie.
"Als je moslims die de islam willen hervormen in de steek laat, hoe ga je dan het islamisme bestrijden?" Het negeren van anti-islamistische moslims ondermijnt hun poging om een gematigd alternatief te bieden.
Burmawi: In dit nummer [van het IDI Journal] stellen we dat islamisme geen aparte ideologie is, maar simpelweg de islam zelf. We presenteren de islam als een compleet "Huis" waarin religie (gebed, vasten, persoonlijke vroomheid) slechts één kamer is. De andere kamers – namelijk politiek, sharia, bestuur, jihad en totale maatschappelijke controle – zijn even essentieel voor de structuur, allemaal gebouwd volgens de Koran, de Soenna en de Hadith. Degenen die de politieke, juridische en jihad-kamers volledig bezetten, zijn volgens ons geen "islamisten" die in een apart gebouw wonen. Zij zijn simpelweg de meest consistente moslims. Wat is uw reactie daarop?
Pipes: De meest extreme islamistische groepering, ISIS, maakt slim gebruik van 1.400 jaar oude precedenten en past die vrij nauwkeurig toe op het moderne leven. De opkomst ervan in 2015 vervreemdde de meeste moslims, die het vreemd anachronistisch gedrag van de groep niet willen navolgen. Om maar een voorbeeld te nemen: ISIS beschouwt de islamitische regels met betrekking tot slavernij vandaag de dag als volledig geldig. Dit is geen consistentie, maar krankzinnig en breed verworpen extremisme.
Burmawi: Wat zijn de canonieke geschriften van "islamisme"? Zijn ze niet precies dezelfde als die van de islam, namelijk de Koran en de Hadith? Is de profeet van het islamisme niet dezelfde profeet Mohammed? Zijn de gezaghebbende interpretatieboeken waarop islamisten vertrouwen, niet dezelfde fundamentele teksten van tafsirs en fiqh die al veertien eeuwen in de mainstream islam worden gebruikt? Misleidt het gebruik van de term "islamisme" mensen niet door hen te laten geloven dat het een soort marginale of moderne afwijking is, terwijl het in werkelijkheid de meest fundamentele en authentieke presentatie van de klassieke islam vertegenwoordigt?
 Tomas de Torquemada. |
Burmawi: Bent u het ermee eens dat het taalkundige en conceptuele onderscheid tussen islam en islamisme het dominante paradigma is geworden in westerse politieke en academische kringen?
Pipes: Nee, ik zie een brede afwijzing van dit onderscheid, die varieert van de Amerikaanse afgevaardigde Randy Fine die honden boven moslims verkoos, tot linkse activisten die "islamofobie" schreeuwen als reactie op kritiek op het islamisme.
Burmawi: Naar onze mening belemmert dit onderscheid het vermogen van het Westen om de beschavingsuitdaging van de islam te begrijpen en erop te reageren en heeft het, wellicht onbedoeld, als schild voor het Huis zelf gediend. Uw reactie, alstublieft.
Pipes: Het onderscheid tussen islam en islamisme speelt een cruciale rol bij het ontwikkelen van een effectieve reactie van niet-moslims op islamisme.
Ten eerste kunnen moderne seculiere staten een ideologie bestrijden, maar geen religie. Ze kunnen zichzelf niet transformeren in kruisvaardersstaten. Net zoals ze eerder tegen fascisme en communisme vochten, kunnen ze nu het islamisme bestrijden.
Ten tweede kunnen alleen anti-islamistische moslims een modern, gematigd alternatief voor het islamisme bieden. Het onderscheid tussen islam en islamisme maakt een alliantie mogelijk tussen hen en niet-moslims om deze plaag te bestrijden. Laat me een analogie geven: de westerse overwinnaars van de Tweede Wereldoorlog maakten een onderscheid tussen Duitsers en nazi's zodat ze konden rekenen op Konrad Adenauer om een vreedzame Bondsrepubliek Duitsland op te bouwen.
Ten derde verdienen moslims dezelfde rechten en plichten als elke andere burger, zonder speciale privileges of unieke beperkingen.
Burmawi: De term islamisme ontstond oorspronkelijk tijdens de Verlichting en was destijds grotendeels synoniem met de islam zelf. Tegenwoordig heeft het echter meerdere en vaak tegenstrijdige betekenissen. De Iraanse geleerde Mehdi Mozaffari heeft het zelfs omschreven als een URO of "Ongeïdentificeerd Religieus Object." Gezien het ontbreken van een eenduidige universeel geaccepteerde definitie van islamisme, hoe kan de term analytisch nuttig zijn?
Pipes: Inderdaad. Zoals Martin Kramer heeft aangetoond, heeft het woord [islamisme] een lange en kleurrijke carrière gehad. Maar ook veel andere woorden zijn door de eeuwen heen geëvolueerd en hebben vandaag een specifieke betekenis gekregen. Toen ik jong was, betekende het bijvoeglijk naamwoord 'gay' gelukkig. Nu betekent het homoseksueel.
Bovendien is islam ook moeilijk te definiëren: omvat het de Ahmadiyya, het Alawisme, het Alevisme, de Nation of Islam en haar afsplitsingen?
Wat islamisme betreft, kan het als volgt worden gedefinieerd: een ideologie die beweert alle moderne problemen op te lossen door terug te keren naar een middeleeuwse wetscode, de sharia.
Burmawi: Pew Research Center-enquêtes tonen aan dat een aanzienlijke meerderheid van moslims in veel landen de invoering van de sharia in een of andere vorm steunt. Als steun voor sharia wordt gezien als een van de bepalende kenmerken van het islamisme, betekent dat dan niet dat een meerderheid van de moslims wereldwijd als islamist genoemd zou kunnen worden? Zo ja, verliest de term [islamisme] dan niet zijn nut?
Pipes: Nee, zeker niet. De sharia bestaat uit twee componenten: privaat en publiek. De eerste betreft zaken als persoonlijke hygiëne, gebedsritueel, voedselconsumptie en seksuele relaties. De tweede betreft autoriteit, justitie, belastingen en oorlogsvoering. In zekere mate volgen de meeste moslims de private sharia. Dit alleen maakt hen niet islamisten. Daarentegen duidt het eisen van de toepassing van de openbare sharia bijna altijd op een islamistische mentaliteit, van het bevoordelen van islam en moslims tot het voeren van jihad.
Burmawi: U heeft vaak betoogd dat "radicaal islam het probleem is, gematigde islam de oplossing" en dat het Westen gematigde moslims zou moeten steunen. Kan een moslim volgens u werkelijk "gematigd" zijn terwijl hij de volledige autoriteit van de Koran en het profetisch voorbeeld blijft bevestigen als perfecte en eeuwige modellen voor alle aspecten van het leven?
Pipes: Ja. Veel moslims volgen de private sharia en niet de publieke. Ze bidden vijf keer per dag, maar zijn niet van plan oorlog te voeren om slaven te verkrijgen. Een vrome moslim hoeft geen islamist te zijn.
Burmawi: Kijkend naar de huidige situatie in Europa, denkt u dat het continent nog steeds het culturele zelfvertrouwen en de politieke wil heeft om de uitbreiding van het Huis van Islam in zijn wijken te stoppen, of zijn ze al voorbij het punt waarop inperking realistisch is?
Pipes: Het zou de uitbreiding kunnen stoppen. We staan nog maar aan het begin van een lang verhaal. Mocht inheemse Europeanen besluiten de moslimaanwezigheid te stoppen of terug te draaien, dan kunnen ze dat doen, want zij de moslims met ongeveer 14 tegen 1 in aantal overtreffen. Dus als de eersten besluiten dat ze genoeg hebben van het islamisme, kunnen ze doen wat ze willen om het te bestrijden.
 Danny Burmawi. |
Pipes: Ik ben de variaties van het islamisme gaan herkennen. Mijn eerste boek over dit onderwerp, In the Path of God, behandelt wat in 1983 de islamitische heropleving werd genoemd als een fundamenteel apart fenomeen. Pas met de tijd werd het volledige spectrum van het fenomeen, inclusief de criminele en juridsiche varianten, van Al-Qaeda tot de Gülen-beweging, duidelijk.
Burmawi: Als u met uw jongere zelf uit de jaren zeventig, net toen u aan deze reis begon, zou kunnen praten, wat zou u hem dan vertellen over de ware omvang en aard van de dreiging?
Pipes: Islamisme is niet beperkt tot Afrika en Azië, maar vormt een wereldwijde bedreiging. Specifiek tot de crisis rond Salman Rushdie's roman The Satanic Verses in 1988, waardeerde ik het islamitische potentieel in het Westen niet volledig. Ik beschouw mezelf als de derde analist die dit gevaar herkent, na Bat Ye'or en Steven Emerson.
